KROK 1
Zbierz kody
Odczytaj kod każdej pozycji z właściwego wiersza tabeli A i potwierdź sposób przewozu.
Baza wiedzy · trasa ADR
Ograniczenia ADR w tunelach: kategorie i kody przejazdu
Ograniczenia ADR w tunelach: Kod ograniczeń tunelowych opisuje, przez które kategorie tuneli nie może przejechać dana konfiguracja towaru i sposobu przewozu. Nie jest oceną „niebezpieczności” kierowcy ani nazwą trasy. Trzeba połączyć kod z kolumny 15 tabeli A, sposób przewozu, najbardziej restrykcyjną pozycję w ładunku, oznakowanie tunelu i ewentualne zmiany kategorii zależne od pory dnia.
ADR nr 3004/2022 · ważne do 13.05.2028RID nr 4311/2025 · ważne do 13.05.2028Wpisy potwierdzone w publicznych rejestrach TDTPublikacje odnotowane przez Bibliotekę Narodową
System kategorii
Kategorie tuneli od A do E
Kategorie odzwierciedlają rosnący zakres ograniczeń dla przewozu towarów niebezpiecznych. Kategoria może dotyczyć określonych godzin, kierunku albo dni, dlatego sama nazwa tunelu nie zawsze wystarcza do planowania.
Najważniejszy wniosekTunel kategorii A nie wprowadza ograniczeń dla towarów niebezpiecznych według systemu 1.9.5. Kategorie B, C, D i E obejmują kolejne grupy przewozów, przy czym E jest najbardziej restrykcyjna.
Ograniczenie wynika z połączenia oznaczonej kategorii tunelu i kodu przypisanego do towaru, a nie z ogólnego stwierdzenia, że pojazd „jedzie na ADR”.
Wymagane dane i kolejność zapisu szerzej omawia poradnik: dokument przewozowy ADR.
Właściwy organ może przypisać temu samemu tunelowi inną kategorię w zależności od pory dnia lub dnia tygodnia. Plan trasy powinien więc korzystać z aktualnych znaków, komunikatów zarządcy i warunków obowiązujących w momencie przejazdu. Trasa użyta miesiąc wcześniej nie jest automatycznie aktualna.
Kod „(-)” oznacza brak ograniczeń wynikających z systemu kodów tunelowych ADR. Nie uchyla jednak zwykłych zakazów ruchu, ograniczeń masy i wysokości, czasowego zamknięcia, polecenia służb ani innych przepisów. Podobnie tunel kategorii A może być niedostępny z przyczyn niezwiązanych z ADR.
W praktyce — kategoria może się zmieniać: Kierowca i dyspozytor powinni sprawdzić kategorię dla planowanej godziny przejazdu, nie tylko kategorię zapamiętaną z poprzedniego kursu.
Źródło kodu
Kod tunelowy z kolumny 15 tabeli A
Kod należy odczytać dla właściwego wiersza konkretnej pozycji UN. Ta sama nazwa handlowa lub numer UN może wymagać sprawdzenia wariantu, grupy pakowania i sposobu przewozu.
Najważniejszy wniosekKolumna 15 łączy kategorię transportową z kodem ograniczeń tunelowych. Kod może mieć jedną literę, postać dzieloną ukośnikiem, specjalny próg dla materiału wybuchowego albo znak „(-)”. Ukośnik nie oznacza alternatywy wybieranej przez kierowcę; rozdziela wymagania zależne od sposobu przewozu.
- Przed planowaniem trzeba potwierdzić, czy towar jest przewożony w cysternie, luzem czy w innym sposobie, najczęściej w sztukach przesyłek. Dla kodu D/E pierwsza część dotyczy przewozu luzem lub w cysternie, a druga pozostałego przewozu. Pominięcie przewozu luzem może skierować pojazd do niedozwolonego tunelu.
- Kody B1000C i C5000D zależą od całkowitej masy netto materiału wybuchowego w jednostce transportowej. Nie jest to masa brutto skrzyń, kontenera ani wszystkich towarów. Wartość musi być dostępna z dokumentacji klasy 1 i odnosić się do rzeczywistej konfiguracji.
Uwzględnij aktualne oznakowanie i ograniczenia lokalne.
Treść grafiki w formie tekstowej
- Towar
- Właściwy kod ograniczeń.
- Przewóz
- Sposób przewozu i cały ładunek.
- Trasa
- Aktualne oznakowanie i warunki.
Tabela kodów
Znaczenie kodów ograniczeń tunelowych
Tabela 8.6.4 wskazuje kategorie tuneli, przez które dany przewóz nie może przejechać. Sformułowanie „zakaz B–E” obejmuje wszystkie wymienione kategorie.
Przesuń tabelę w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Kod | Przewóz objęty zakazem | Zakazane kategorie tuneli |
|---|---|---|
| B | każdy przewóz objęty kodem | B, C, D i E |
| B1000C | ponad 1000 kg masy netto materiału wybuchowego | B, C, D i E |
| B1000C | do 1000 kg masy netto materiału wybuchowego | C, D i E |
| B/D | w cysternie | B, C, D i E |
| B/D | pozostały przewóz | D i E |
| B/E | w cysternie | B, C, D i E |
| B/E | pozostały przewóz | E |
| C | każdy przewóz objęty kodem | C, D i E |
| C5000D | ponad 5000 kg masy netto materiału wybuchowego | C, D i E |
| C5000D | do 5000 kg masy netto materiału wybuchowego | D i E |
| C/D | w cysternie | C, D i E |
| C/D | pozostały przewóz | D i E |
| C/E | w cysternie | C, D i E |
| C/E | pozostały przewóz | E |
| D | każdy przewóz objęty kodem | D i E |
| D/E | luzem lub w cysternie | D i E |
| D/E | pozostały przewóz | E |
| E | każdy przewóz objęty kodem | E |
| (-) | brak ograniczenia według systemu 8.6 | brak zakazu tunelowego ADR |
Najważniejszy wniosekW zapisie B/D i B/E pierwsza część odnosi się wyłącznie do cysterny, natomiast w D/E pierwsza część obejmuje przewóz luzem lub w cysternie. Tego niuansu nie wolno usuwać przy skracaniu tabeli. Kod C/D i C/E również różnicuje cysternę od pozostałego przewozu.
Tabela pokazuje ograniczenie ADR, nie pełny plan ruchu. Po ustaleniu dozwolonej kategorii nadal trzeba uwzględnić masę, wymiary pojazdu, zezwolenia, czas pracy, przepisy lokalne i aktualne zamknięcia. Nawigacja konsumencka może nie znać kodu ładunku ani czasowej kategorii tunelu.
Nie każdy kod złożony rozróżnia sposoby przewozu identycznie. Szczegóły znajdują się w tabeli na tej stronie.
Treść grafiki w formie tekstowej
- Pierwsza część
- Sprawdź przypisany sposób przewozu.
- Druga część
- Sprawdź wariant pozostałego przewozu.
- Wniosek
- Znaczenie odczytaj z właściwego wiersza ADR.
Przekazanie łączy dokumenty, stan przesyłki i odpowiedzialność uczestników przewozu.
Ładunek mieszany
Najbardziej restrykcyjny kod tunelowy ADR
Jeżeli jednostka przewozi kilka towarów o różnych kodach, nie wolno wybrać kodu dominującego ilościowo ani kodu wpisanego jako pierwszy w dokumencie.
Najważniejszy wniosekDla całego ładunku ustala się najbardziej restrykcyjny kod. Przykładowo obecność niewielkiej ilości towaru z kodem D może ograniczyć przejazd przez tunele D i E, nawet gdy większość ładunku ma kod E albo „(-)”.
- Ilość ma znaczenie tam, gdzie sam kod zawiera próg, jak B1000C lub C5000D, oraz przy warunkach odpowiednich wyłączeń.
- Doładunek u kolejnego nadawcy wymaga ponownej oceny. Dyspozytor powinien znać wszystkie pozycje zanim zaakceptuje trasę, a kierowca otrzymać aktualny dokument. Plan opracowany dla pierwszej części ładunku może stać się niedopuszczalny po dołożeniu drugiej przesyłki.
Przy przewozie obejmującym cysternę i sztuki przesyłek trzeba ocenić każdy kod oraz sposób przewozu, a następnie przyjąć najbardziej restrykcyjny wynik. Nie wolno stosować drugiej części kodu dzielonego do całej jednostki tylko dlatego, że część towaru znajduje się w opakowaniach.
Przesuń tabelę w poziomie, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Pytanie kontrolne | Dlaczego ma znaczenie | Dowód w firmie |
|---|---|---|
| Czy lista ładunku jest kompletna? | Brak jednej pozycji może zmienić kod całej jednostki. | Dokumenty wszystkich miejsc załadunku. |
| Czy kod zawiera ukośnik? | Wymaga ustalenia sposobu przewozu. | Typ cysterny, przewóz luzem lub sztuki przesyłek. |
| Czy występuje próg 1000/5000? | Decyduje masa netto materiału wybuchowego. | Dane NEM dla całej jednostki. |
| Czy nastąpi doładunek? | Najbardziej restrykcyjny kod może się zmienić. | Aktualizacja trasy i dokumentu po doładunku. |
Dokument przewozowy
Kiedy podać kod tunelowy ADR w nawiasie?
Kod jest elementem sekwencji danych 5.4.1.1.1(a)–(d) i (k). Powinien wystąpić po grupie pakowania, jeżeli została przypisana.
Najważniejszy wniosekKod zapisuje się wielkimi literami w nawiasie, na przykład „(D/E)”, albo jako „(-)”. Nie wolno wstawiać go w przypadkowej kolumnie pomiędzy numer UN i nazwę przewozową. Dla towarów, których przewóz z góry nie obejmuje tunelu z ograniczeniami, ADR pozwala pominąć kod.
Pominięcie powinno wynikać z realnie zaplanowanej trasy. Jeżeli system planowania pozostawia kierowcy dowolny objazd albo zlecenie może się zmienić, bezpieczniej zachować kod i przekazać dyspozytorowi informację. Kod sam w sobie nie blokuje pojazdu — musi zostać wykorzystany przy wyborze drogi.
Wpisanie kodu nie zwalnia z obserwowania znaków. Ograniczenie może obowiązywać tylko w określonym czasie lub kierunku, a zarządca może czasowo zamknąć tunel. Dokument opisuje towar, natomiast znak drogowy i aktualna organizacja ruchu określają warunki na miejscu.
Najczęstszy błąd — kod D/E: D/E w dokumencie oznacza zakaz w tunelach D i E dla przewozu luzem lub w cysternie, a dla pozostałego przewozu zakaz w tunelu E. Pierwszej części nie wolno zawężać wyłącznie do cystern.
Wyłączenia
Wyłączenia ADR a ograniczenia tunelowe
Ograniczenia 1.9.5 zasadniczo stosuje się do jednostek wymagających tablic pomarańczowych. Przepisy wprowadzają jednak szczególny wyjątek dla oznakowanych przewozów LQ.
Najważniejszy wniosekJeżeli maksymalna masa jednostki transportowej przekracza 12 t i całkowita masa brutto przesyłek LQ przekracza 8 t, jednostka podlega oznakowaniu z przodu i z tyłu zgodnie z 3.4.13 i 3.4.14. Odpowiedni kontener oznacza się na czterech bokach. Taka jednostka lub kontener podlega ograniczeniu w tunelu kategorii E.
- Dlatego zdanie „LQ nigdy nie podlega ograniczeniom tunelowym” jest nieprawidłowe.
- Oba warunki masowe mają znaczenie: sama masa LQ ponad 8 t nie uruchamia oznakowania pojazdu o DMC do 12 t, a pojazd powyżej 12 t nie wymaga znaku, jeżeli masa brutto LQ nie przekracza 8 t.
Trzeba również uwzględnić ewentualne alternatywne oznakowanie wynikające z konfiguracji.
Przewóz spełniający 1.1.3.6 nie wymaga tablic pomarańczowych i zasadniczo nie podlega ograniczeniom tunelowym systemu ADR. Nie oznacza to prawa do ignorowania znaku drogowego, ograniczeń ogólnych ani poleceń zarządcy. Przy ładunku mieszanym trzeba sprawdzić, czy wszystkie towary rzeczywiście korzystają z wyłączenia.
Znaki w Polsce
Znaki B-13a i T-31 a kategorie tuneli
W polskim systemie znak B-13a zakazuje wjazdu pojazdów z towarami niebezpiecznymi określonymi na tabliczce T-31. Litera B, C, D albo E odwołuje się do kategorii tunelowej.
Najważniejszy wniosekKierowca powinien porównać literę na tabliczce z kodem ładunku i sposobem przewozu. Sam znak z symbolem pojazdu nie wystarcza do podjęcia decyzji bez odczytania kategorii. W przypadku czasowego oznakowania, sygnalizacji albo polecenia służb należy stosować aktualną organizację ruchu.
Przed wjazdem odczytaj rzeczywiste oznakowanie drogi, w tym kategorię tunelu i ewentualne ograniczenia czasowe. Ilustracja poglądowa ani zapis w starszej wersji nawigacji nie zastępują aktualnego znaku i obowiązujących zasad zarządcy drogi.
W planowaniu międzynarodowym oznakowanie wizualne może różnić się szczegółami wykonania, ale kategorie ADR pozostają wspólnym systemem. Kierowca powinien znać trasę, lokalne znaki i procedurę na wypadek nieplanowanego objazdu.
Planowanie trasy
Proces ADR przed wyjazdem i po zmianie ładunku
Kod tunelowy jest użyteczny tylko wtedy, gdy dociera do osoby planującej trasę i jest aktualizowany po zmianie konfiguracji.
KROK 2
Ustal ograniczenie
Wybierz najbardziej restrykcyjny kod oraz sprawdź progi materiału wybuchowego i warunki LQ.
KROK 3
Zaplanuj drogę
Porównaj kod z kategoriami tuneli, czasem obowiązywania, znakami i aktualnymi zamknięciami.
KROK 4
Przekaż i aktualizuj
Umieść wymagany kod w dokumencie, przekaż trasę kierowcy i przelicz ją po doładunku lub objeździe.
-
✓nie polegaj wyłącznie na nawigacji, która nie zna klasyfikacji ładunku;
-
✓zachowaj źródło informacji o kategorii i czas jej sprawdzenia;
-
✓przy zmianie pojazdu potwierdź, czy zmienił się sposób przewozu lub oznakowanie;
-
✓przy doładunku przeanalizuj wszystkie nowe kody i wybierz najbardziej restrykcyjny;
-
✓wyposaż kierowcę w procedurę na wypadek objazdu prowadzącego do tunelu;
-
✓po wykryciu błędu zatrzymaj proces planowania przed wjazdem, nie próbuj interpretować kodu w tunelu.
Najważniejszy wniosekDobrą praktyką jest utrzymywanie w TMS pola kodu tunelowego powiązanego z zatwierdzoną klasyfikacją, ale system powinien pozwalać na wybór właściwego wariantu sposobu przewozu. Automatyczne wstawienie drugiej części kodu dzielonego bez wiedzy o cysternie lub przewozie luzem jest ryzykowne.
Wiarygodność wzmacnia podanie dokładnych punktów ADR, pełnej tabeli kodów, źródeł polskiego oznakowania i daty sprawdzenia. Nie należy natomiast publikować rzekomo kompletnej mapy tuneli bez aktualnego źródła i mechanizmu aktualizacji.
Najczęstsze pytania
Kody tunelowe ADR — najczęstsze pytania
Co dokładnie oznacza kod D/E?
Dla przewozu luzem lub w cysternie oznacza zakaz przejazdu przez tunele kategorii D i E. Dla pozostałego przewozu, w tym typowych sztuk przesyłek, oznacza zakaz w tunelu kategorii E. Pierwsza część obejmuje więc nie tylko cysternę, ale również przewóz luzem.
Czy kod tunelowy zawsze wpisuje się do dokumentu?
Można go pominąć, gdy z góry wiadomo, że przewóz nie obejmie tunelu z ograniczeniami. Jeżeli trasa może przebiegać przez taki tunel, kod z kolumny 15 należy wpisać w nawiasie po wymaganych danych klasyfikacyjnych.
Jak ustalić kod dla ładunku mieszanego?
Trzeba sprawdzić kod każdej pozycji i zastosować najbardziej restrykcyjny dla całej jednostki. Przy kodach B1000C i C5000D uwzględnia się łączną masę netto materiału wybuchowego, a przy kodach dzielonych także sposób przewozu.
Czy LQ może mieć zakaz w tunelu kategorii E?
Tak. Jeżeli jednostka o maksymalnej masie ponad 12 t przewozi więcej niż 8 t brutto przesyłek LQ i wymaga oznakowania według 3.4.13, podlega ograniczeniu dla tunelu kategorii E. Dlatego LQ nie można bezwarunkowo wyłączyć z analizy tunelowej.
Co oznacza kod „(-)”?
Brak ograniczenia według systemu kodów tunelowych ADR. Nie oznacza jednak prawa do przejazdu przez tunel zamknięty, objęty ogólnym zakazem ruchu, ograniczeniem masy albo poleceniem służb. Zawsze trzeba stosować aktualne znaki i organizację ruchu.
Powiązane treści
Powiązane tematy
Warunki uproszczeń i pozostałe obowiązki wyjaśnia poradnik: mały ADR.
Cały przebieg operacji drogowej szerzej przedstawia poradnik: transport towarów niebezpiecznych ADR.
Kontakt
Kody tunelowe ADR: potrzebujesz pomocy?
Opisz działalność, role w przewozie i rodzaje towarów. Zakres wsparcia można ustalić dopiero po rozpoznaniu konkretnej operacji.
Autor i źródła
Doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych ADR i RID. Sprawdź uprawnienia i dokumenty doradcy.
Aktualizacja redakcyjna: Ocena konkretnego przewozu wymaga pełnych danych o towarze i operacji.
Pokaż źródła urzędowe
- ADR 2025 — oświadczenie rządowe i tekst umowy
- Sprostowanie do polskiego tekstu ADR 2025
- ADR 2025, tom I — oficjalny polski tekst załącznika A
- ADR 2025, tom II — oficjalny polski tekst załączników A i B
- Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych — tekst jednolity
- Warunki techniczne znaków drogowych — B-13a i T-31
- Znaki i sygnały drogowe — znaczenie B-13a i T-31